Wpływ płci na komunikację

„Aż do 8. tygodnia mózg każdego płodu ma wygląd „kobiecy”; płeć żeńska jest naturalną płcią człowieka. Gdybyśmy mogli obserwować rozwój żeńskiego i męskiego mózgu na przyspieszonym filmie, dostrzeglibyśmy, że plan budowy tego narządu powstaje przy ścisłej współpracy genów i hormonów płciowych. Potężna dawka testosteronu, jaka zaczyna docierać do mózgu męskiego płodu, począwszy od 8. tygodnia, silnie reorganizuje jego strukturę, zabijając część komórek w obszarach odpowiedzialnych za komunikację, a także pobudzając neurony w ośrodkach seksu i agresji. Jeśli ta fala testosteronu nie nadpłynie, trwa niezakłócony rozwój kobiecego mózgu. W rejonach związanych ze zdolnościami komunikacyjnymi i przetwarzaniem emocji tworzą się nowe komórki. (…) 

Poniżej znajduję się tabela, w której zostały opisane poszczególne cykle życia kobiety. Od embrionu, przez dzieciństwo, okres dojrzewania, a także dojrzałość seksualną, okres ciąży, a następnie karmienie piersią, wychowanie dziecka. Na sam koniec został opisany okres okołomenopauzalny, sama menopauza jak i postmenopauza.

W ciągu pierwszych 3 miesięcy życia u dziewczynek umiejętność nawiązywania kontaktu wzrokowego wzrasta ponad 4-krotnie, a u chłopców w tej sferze nie zachodzi praktycznie żaden postęp.(…) Estrogen stymuluje istniejące od urodzenia obwody mózgowe do dalszego rozwoju, dzięki czemu mała dziewczynka może się szybciej doskonalić w sztuce społecznych niuansów, co ma znaczący wpływ na jej przyszłość jako matki. (…) Zwykle kierowane estrogenem, a nie testosteronem, dziewczynki są skłonne wiele zainwestować w podtrzymanie harmonijnych relacji z innymi. Od najwcześniejszych dni swojego życia uczą się, że świat pokojowych relacji interpersonalnych pozwala im żyć wygodniej i szczęśliwiej. Kobiety od najwcześniejszych chwil wolą unikać konfliktów, ponieważ kłótnie uniemożliwiają realizację ich głównego celu, którym jest uzyskanie aprobaty, opieki i więzi. Estrogenowy prysznic, jaki dziewczęcy mózg otrzymuje w 24. miesiącu życia, dodatkowo wzmacnia tę wrodzoną skłonność do tworzenia więzi społecznych na podstawie porozumienia i kompromisu.(…) W wieku 2-5 lat dziewczynki posługują się wyraźnie odmiennym, bardziej kooperacyjnym językiem, co polega między innymi na zadawaniu pytań i posługiwaniu się liczbą mnogą („my” a nie „ja”) Już dla małych dziewczynek język jest narzędziem osiągania konsensusu, wpływania na innych, ale nie przez wydawanie poleceń.(…)

Również chłopcy potrafią się posługiwać takim afiliacyjnym językiem, ale (…) zwykle tego nie robią. Słowa służą im raczej do komenderowania innymi, do sprawiania, by polecenia były wykonywane, przechwalania się i grożenia, a wreszcie do ignorowania wypowiedzi partnerów i odbierania im głosu. (…) Zresztą chłopcy zachowują się tak również wobec siebie nawzajem – nie przeszkadza im ryzyko konfliktu. Zamiłowanie do konkurencji jest częścią ich mózgowego „oprzyrządowania”. Inna sprawa, że niemal zawsze ignorują też prośby, uwagi i polecenia dziewczynek. A dzieje się tak dlatego, że dla ich mózgów, sterowanych testosteronem, relacje społeczne są znacznie mniej istotnie niż w przypadku dziewcząt.(…)

Naukowcy nie potrafią do końca wytłumaczyć silnej preferencji do wyboru towarzyszy zabaw tej samej płci na tym etapie dojrzewania, choć jedna z teorii zakłada, że kluczowym czynnikiem mogą być właśnie podstawowe różnice w budowie mózgu.

U dziewcząt zdolności społeczne, werbalne i umiejętność budowania relacji społecznych rozwijają się znacznie wcześniej niż u chłopców. Z tego wynika ich zdecydowanie odmienny styl komunikacji i interakcji. Tymczasem większość małych chłopców uwielbia mniej lub bardziej udawane bijatyki i pełne agresji zabawy z samochodami, mieczami, karabinami oraz innymi hałaśliwymi zabawkami, a jeszcze lepiej: bardzo drogimi. Chłopcy też od 2. roku życia częściej sobie grożą i znacznie częściej się kłócą niż dziewczynki; zwykle też nie pozwalają innym bawić się swoimi zabawkami i rzadziej angażują się w działania zespołowe. Dziewczynki natomiast nie lubią brutalnych ani nawet ostrych zabaw – wycofują się, jeśli zaistnieje konflikt.

Naukowcy z Pittsburg Psychobiologic Studies Center przeprowadzili duże badanie, w którym uczestniczyły dzieci i nastolatki w wieku 7-16 lat. U uczestników badania mierzono poziom odporności na stres i dzienne zmiany stężenia kortyzolu. Wyniki wykazały, że u dziewcząt, które wkroczyły w okres dojrzewania, reakcje stawały się intensywniejsze, natomiast u chłopców zmiana ta nie nastąpiła, a reaktywność wręcz malała wraz z wiekiem. To jeden z licznych dowodów wskazujących, że kobiece ciało i organizm reagują na stres odmiennie niż męskie, począwszy od fazy dojrzewania. Za te różnice odpowiadają odmienne hormony – estrogen i progesteron, oddziałując na podwzgórze; u dziewcząt wpływają na wzrost reaktywności, a większe stężenie testosteronu u chłopców – za jej relatywny spadek. Warto zwrócić też uwagę, że stres dla przedstawicieli obojga płci zaczyna na tym etapie rozwoju oznaczać coś innego. Dla dojrzewającej dziewczyny źródłem negatywnych doznań są przede wszystkim jej relacje z innymi, dla chłopców – kwestionowanie ich władzy i sprawczości. Ona chce być lubiana i mieć wielu znajomych; on żąda szacunku i zabiega o wyższy status w męskiej hierarchii „dziobania”.

Mózg dziewczyny jest napędzany estrogenem, co sprawia, że tworzenie i podtrzymanie dających ochronę sieci relacji społecznych jest dla niego najistotniejsze. Mózg nastolatki nienawidzi konfliktów ze swoją grupą, a negatywna reakcja jej mózgu na stres jest wywoływana głownie lękiem przed społecznym odrzuceniem. Pod wpływem przypływów i odpływów estrogenu związanych z cyklem menstruacyjnym dziewczęca wrażliwość na emocjonalne i społeczne naciski zmienia się we własnym, tygodniowym cyklu. (…)

Wiele kobiet odnajduje uwarunkowaną biologicznie przyjemność w relacjach z przedstawicielkami swojej płci. Spoiwem tych związków jest język. Nic więc dziwnego, że przynajmniej niektóre obszary powiązane z kompetencją językową w kobiecym mózgu są znacznie większe niż w męskim; nie dziwi też fakt, że w kobiety statystycznie rzecz biorąc, mówią dużo więcej niż mężczyźni. Szczegółowe dane z różnych eksperymentów są odmienne, ale bez obaw można stwierdzić, że dziewczęta wypowiadają średnio 2-3-krotnie więcej słów niż ich rówieśnicy odmiennej płci. (…) Różnice w zakresie dostępnego słownictwa z czasem zanikają, ale w tempie mówienia już nie; dziewczęta mówią znacznie szybciej, zwłaszcza w sytuacjach społecznych.”[1]

Analizę komunikowania się związanąi z różnicami płciowymi, przeprowadzili

A. Mulac, T. Lundell i J.Bradac. Opracowali zestawienie cech charakterystycznych dla wypowiedzi kobiet oraz wypowiedzi mężczyzn.

Wypowiedzi mężczyzn cechuje:

• wokalizacja pauz ("hmmm", "eee"itd.),
• używanie czasowników akcji ("uderzył z słup z maksymalnie dozwoloną prędkością"),
• podawanie własnych ustosunkowań, opinii ("najlepiej zrobić tak...."),
• popełnianie błędów gramatycznych,

Wypowiedzi kobiet cechuje:

• odwoływanie się do swych stanów emocjonalnych ("byłam tak zaskoczona..."),
• zgłaszanie niepewności ("przypuszczam...", "wydaje mi się..."),
• stosowanie bardziej złożonych zdań,
• stosowanie pytań dodanych ("Ładna pogoda, prawda?", "Powinieneś ją przeprosić, nie sądzisz?").

W kolejnym badaniu Mulac wraz ze współpracownikami zastosowali analizę dyskryminacyjną, polegającą na wyszukaniu takich cech wypowiedzi, które pozwolą na identyfikację płci osoby wypowiadającej się. Okazało się, że na podstawie jedenastu cech wypowiedzi można niemal w 100% określić płeć jej twórcy.

Mężczyźni używają dłuższych słów, jednak częściej popełniają błędy gramatyczne. Stosują często zaimek „ja” oraz stosują najczęściej czasu teraźniejszego oraz czasowników w stronie czynnej. Korzystają z przymiotników oceniających, wokalizują pauzy.  Mówiąc o innych używają fraz „większość ludzi”, „wszyscy wiedzą, że…”.

Natomiast kobiety dosyć często rozpoczynają zdania od przysłówków na przykład : jak, gdzie, kiedy, ich zdania są dłuższe i zazwyczaj zawierają czasowniki ruchu. Używają pytań retorycznych i stosują opozycji (zaprzeczenie własnego postulatu: "powinieneś to zrobić teraz, ale możesz też później") oraz negacji czy też zaprzeczeń. Odnoszą się do stanów emocjonalnych.[2]

„Deborah Tannen amerykańska socjolingwistka opisuje w swoich pracach zasady, jakie cechują kobiecy i męski styl komunikowania się. Najważniejszą różnicą jest dążenie do symetrii lub asymetrii w rozmowie i zachowaniu. Zachowanie symetrii to między innymi sposób prowadzenia konwersacji zapewniający równy dostęp do głosu, pozostawianie miejsca na wypowiedź drugiej stronie oraz odwzajemnianie pytań – taki styl preferują kobiety.

Męski styl konwersacyjny to utrzymywanie asymetrii polegającej na monopolizowaniu głosu, przerywaniu, wchodzeniu w słowo oraz przyjmowanie roli eksperta w celu zapewnienia sobie wyższej pozycji.

Ignorowanie specyfiki języka kobiet i mężczyzn niesie ryzyko nieporozumień.
Kobiety często mają poczucie, że są niedocenione i, że tylko na kolegów spływa splendor osiągnięć całego zespołu. Mężczyźni zaś często narzekają, że kobiety są niezdecydowane, że same nie wiedzą, czego chcą i, że pewnie mają „złe dni”. Eskalacja takich postaw to prosta droga do konfliktów.”[3]

Reasumując powyższe stwierdzenia zebrałam je w tabeli, która przedstawia wady i zalety mężczyzn i kobiet w procesie komunikacji.

Tabela 6  Różnice w komunikacji kobiet i mężczyzn

KOBIETA	MĘŻCZYZNA
- bardziej urozmaicone słownictwo	- posługuje się swobodnym słownictwem
- lepsza pamięć wzrokowa	- posiada lepsze wyczucie perspektywy
- wyczulone na bodźce zmysłowe	- myślą ogólnie i teoretycznie
- lepsza pamięć	- lubią współzawodnictwo
- bardziej okazują uczucia	- odznaczają się większą pewnością siebie
- łączą i kojarzą różne informacje i dostrzegają relacje pomiędzy nimi	- często rządzą
- posiadają nadnaturalną intuicję	- często popełniają błędy gramatyczne
- lepiej rozpoznają charakter	- przerywają rozmówcy, wchodzą mu w słowo
- nawiązują częściej kontakty	- relacje społeczne są dla nich mniej istotne
- stronią od stresu i konfliktów	- agresywni

Źródło: Opracowanie własne

W komunikacji nie chodzi o to żeby stawiać na swoim, chodzi o to żeby dochodzić do kompromisów, zrozumieć różnice, umieć mówić z zaciekawieniem oraz słuchać z uwagą. Należy skupiać się na tym co mówi do nas partner, a nie uważać, że i tak go nie zrozumiemy.

---

[1] Brizendine L., Mózg kobiety, VM Media, Gdańsk 2006, s.12,14,17-23,33-35

[2] Podoba K., "Język kobiet"- " język mężczyzn": różnice płciowe w sposobie komunikowania się,

Źródło: http://www.gazeta.zespolpip.pl/archiwum/5/gazeta5_4.php  

[3] Kołodziejska B., Zrozumieć niezrozumiałe. O komunikowaniu się kobiet i mężczyzn,

 źródło: http://www.wesele.amr.pl/artykuly.php?artykul=95             

mózg kobiecy vs. mózg męski

U mężczyzn i kobiet występuje niemal 99% identycznych genów. Spośród 30 000 ludzkich genów bardzo niewiele istotnie różni się u obu płci. Jednak te minimalne różnice wpływają na każdą, najmniejszą nawet komórkę naszych ciał, począwszy od nerwów., które odbierają przyjemność i ból, a skończywszy na neuronach przekazujących percepcję, myśli, uczucia i emocje.
Kobiecy i męski mózg różnią się już na pierwszy rzut oka. Mózg mężczyzny jest na przykład o około 9% większy (jeśli uwzględnimy naturalną różnicę wielkości między płciami). Jeszcze w XIX wieku uczeni sądzili, że to oznacza, iż kobiety dysponują mniejszymi możliwościami intelektualnymi. Okazało się jednak, że liczba komórek mózgowych u mężczyzn i kobiet jest taka sama. (…)
Mózg kobiety pozostaje pod tak głębokim wpływem hormonów, iż w zasadzie to one decydują o kształcie jej świata, modelując wartości i pragnienia oraz dzień po dniu mówiąc jej, co naprawdę jest ważne. Te wszechobecność hormonów w życiu kobiety można dostrzec na każdym etapie życia, poczynając od narodzin. Od dzieciństwa, poprzez okres dojrzewania, młodość, macierzyństwo, menopauzę, na wszystkich etapach hormony kreują tworzenia się nowych połączeń neurologicznych, a to oznacza nowe idee, emocje i zainteresowania. Ponieważ te zmiany rozpoczynają się w trzecim miesiącu życia i nie ustają aż do menopauzy, neurologiczna rzeczywistość kobiety jest o wiele mniej stała niż u mężczyzny.(…)Rozwój nowej nauki o mózgu gwałtownie zmienił nasze poglądy na podstawowe międzypłciowe różnice neurologiczne. Niegdyś naukowcy mogli badać ten problem tylko poprzez sekcje mózgów zmarłych lub analizę zachowań osób z uszkodzeniami tego narządu. Postępy w genetyce i pojawienie się nieinwazyjnych technik obrazowania mózgu spowodowały prawdziwą rewolucję w neuronauce. Pozwalają nam śledzić pracę ludzkiego mózgu na żywo, w czasie rzeczywistym.(…)
Badacze dysponują dziś bezdyskusyjnymi dowodami istnienia wielu zasadniczych różnic – strukturalnych, chemicznych, genetycznych, hormonalnych i funkcjonalnych – między mózgiem kobiety a mózgiem mężczyźni. Przekonaliśmy się też, że kobiety i mężczyźni odmiennie odczuwają stres i konflikt, używają innych obszarów mózgu oraz innych obwodów nerwowych przy rozwiązywaniu problemów, przetwarzaniu języka, doświadczaniu i zapamiętywaniu tak samo silnych emocji. (…)
Męski i kobiecy mózg odmiennie przetwarzają docierające do nich bodźce. Kobiety i mężczyźni inaczej słyszą i widzą, na różny sposób interpretują też odczucia innych ludzi.(…)
W obrazie mikroskopowym lub w skanach uzyskanych za pomocą fMRI (funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy)  różnice międzypłciowe w budowie mózgu są bardzo uwidocznione. Okazało się na przykład, że w obszarach mózgu odpowiedzialnych za język i słuch kobiety mają o 11% neuronów więcej. Również hipokamp - organ odpowiedzialny za pamięć – u kobiet jest wyraźnie większy, podobnie jak obszary odpowiadające za mowę i rozpoznawanie emocji. W konsekwencji kobiety, statystycznie rzecz biorąc, są lepsze w okazywaniu emocji oraz lepiej zapamiętują emocjonalne szczegóły zdarzeń. Z kolei w męskich mózgach obszary powiązane z popędem seksualnym są ponad 2,5-krotnie większe niż w kobiecych; bardziej rozbudowane są również mózgowe ośrodki działania i agresji. (…)
Mężczyźni mają wyraźnie większe jądra migdałowe niż kobiety. To fragment najstarszej i najbardziej prymitywnej części mózgu, silnie związany między innymi z lękiem i agresją. To dlatego właśnie niektórzy faceci potrafią w ciągu ułamka sekundy tak się wściec, że rzucają się na innych z pięściami, natomiast kobiety najpierw starają się raczej załagodzić konflikt. Natomiast długotrwałe ślady stresu i konfliktu są znacznie głębsze w kobiecych mózgach.(…)
Średni poziom inteligencji kobiet i mężczyzn jest identyczny. Niestety, pewne specyficzne właściwości kobiecego mózgu sprawiły, że przedstawicielki tej płci często (i błędnie) są traktowane jak „z natury” mniej uzdolnione w pewnych obszarach ludzkiej aktywności, jak na przykład matematyka i nauki ścisłe. (…) Kobiecy mózg ma pewne unikalne umiejętności – wyjątkowe zdolności werbalne, umiejętność nawiązywania głębokich związków, fascynujący wręcz talent do odczytywania emocji, stanu umysłu drugiego człowieka z wyrazu twarzy czy tonu głosu, wreszcie umiejętność łagodzenia konfliktów. Wszystko to jest wpisane w obwody nerwowe mózgu.” 
Chciałabym w tym miejscu pokazać, jak różni się mózg kobiety i mężczyzny na przykładzie rysunku. W opisie znajdzie się przednia część kory obręczy, kora przedczołowa, wysepka mózgu, podwzgórze, jądra migdałowe, przysadka mózgowa oraz hipokamp.

Rysunek  Mózg kobiety

Źródło: Brizendine L., Mózg kobiety, VM Media., Gdańsk 2006, s.X

1.      Przednia cześć kory obręczy (ACC, anterior cingulate cortex) – analizuje opcje, podejmuje decyzje. Ośrodek niesprecyzowanych lęków i zmartwień. Jest większa u kobiet niż u mężczyzn.
2.      Kora przedczołowa (PFC, prefrontal cortex) – włada emocjami, i baczy, by nie rozszalały się zbyt mocno. To ona w razie potrzeby hamuje jądra migdałowate. Jest większa u kobiet i u nich też o rok, a nawet o 2 lata wcześniej osiąga dojrzałość.
3.      Wysepka mózgu – ośrodek przetwarzania czucia trzewnego (i odczuć). U kobiet jest większa i bardziej aktywna.
4.      Podwzgórze: dyrygent hormonalnej symfonii – uruchamia aktywność gonad. U kobiet aktywuje się wcześniej.
5.      Jądra migdałowate – nasza wewnętrzna dzika bestia. Tu rodzą się reakcje instynktowne, które byłyby niekontrolowane, gdyby nie kora przedczołowa. U mężczyzn są większe.
6.      Przysadka mózgowa – wytwarza hormony odpowiedzialne za płodność, pokarm i zachowania opiekuńcze. To ona włącza mózg mamy
7.      Hipokamp: jest jak słoń – pamięta wszystko: od walk i kłótni, po najbardziej romantyczne i czułe chwile. I nie pozwala o niczym zapomnieć swojemu „posiadaczowi”. U kobiet większy i bardziej aktywny.


Postaram się opisać skąd u ludzi biorą się emocje, co je wytwarza. Przedstawię to za pomocą modelu potrójnego mózgu Paula McLeana. W tym modelu najważniejsze są jakby trzy mózgi: mózg gadzi, limbiczny i mózg myślący.

Mózg gadzi – najbardziej prymitywna część mózgu; reguluje podstawowe funkcje życiowe, kontroluje odruchy bezwarunkowe oraz podstawowe ruchy; odpowiada za prawidłowy przebieg procesów organicznych.

Mózg limbiczny – zwany inaczej mózgiem ssaków lub mózgiem emocjonalnym; stanowi centrum emocjonalne, w którym są przechowywane wartości, przekonania oraz nastawienia; nawet sześć miliardów komórek nerwowych jest aktywnych w każdej sekundzie.

Mózg myślący – ostateczny trzeci mózg, w skład tego mózgu zwanego korą nową wchodzi kora przedczołowa, która jest odpowiedzialna za procesy myślowe; liczba neuronów pobudzonych w jednej sekundzie wynosi zaledwie sto.

Rozmieszczenie tych trzech rodzajów mózgów pokazuje rysunek poniżej.

Rysunek  Potrójny mózg

Źródło: Stephen N., Spencer-Arnell L., Wilson L., Coaching inteligencji emocjonalnej, Wolters Kluwer Polska,Warszawa 2010, s. 26

 „Mózg emocjonalny wysyła sygnały do mózgu logicznego oraz do całego ciała w każdej sekundzie. Rozwinęliśmy również połączenia neuronowe prowadzące
od mózgu myślącego do mózgu emocjonalnego, ale wraz z rozrastaniem się mózgu liczba tych połączeń znacznie się zmniejszyła. Można rozumieć to następująco: nasz emocjonalny mózg połączony jest z mózgiem myślącym za pomocą szerokiej autostrady komórek nerwowych. Połączenie prowadzące w odwrotnym kierunku,
od myśli do uczuć, przypomina raczej wąską ścieżkę. Jednakże nasz myślący mózg często nie jest świadomy sygnałów, które otrzymuje od mózgu emocjonalnego. Emocje w sposób nieświadomy przetwarzane są przez obszar mózgu zwany korą przednią zakrętu obręczy, co sprawia, że zachowujemy się w sposób warunkowany przez nasze nawyki, nie zwracając praktycznie żadnej uwagi na emocje, jakie wówczas odczuwamy.”

Mimo wielu lat badań nad mózgiem ludzkim wiedza na jego temat jest jedynie elementarna. Wiadomo jednak, że lewa strona mózgu jest odpowiedzialna
za sprawności werbalne oraz za szczegółowe i uporządkowane przetwarzanie informacji, czyli za mówienie pisanie i czytanie. Lewa strona kontroluje także logiczne, uporządkowane procesy myślowe. Prawa półkula jest centrum informacji wizualnych
i relacji przestrzennych. Odpowiedzialna jest za odbieranie podstawowych kształtów
i wzorów. Kontroluje abstrakcyjne procesy myślowe i niektóre reakcje emocjonalne. 

Wszystkie funkcje, które kontrolują poszczególne półkule przedstawione są na rysunku poniżej. 

Rysunek Zarys topografii mózgu 
Źródło: Moir A., Jessel D., Płeć mózgu, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2010, s. 48

Landsell doszedł do wniosku, że u kobiet zdolności językowe i przestrzenne
są kontrolowane przez ośrodki znajdujące się w obu częściach mózgu, czyli obydwie półkule biorą udział w czynnościach werbalnych i przestrzennych. U mężczyzn każda
z tych funkcji ma swoją lokalizację, czyli w lewej półkuli umiejętności językowe,
a w prawej umiejętności przestrzenne i wizualne, ale za to ich mózgi są bardziej wyspecjalizowane.

Tabela  Różnice w organizacji mózgu

FUNKCJA	LOKALIZACJA W MÓZGU	EFEKT
Mechanizmy języka (mowa, gramatyka i tym podobne)	Mężczyźni: przód i tył lewej półkuli Kobiety: przód lewej półkuli	większe rozproszenie ośrodków większe skupienie ośrodków
Słownictwo, definiowanie słów	Mężczyźni: przód i tył lewej półkuli Kobiety: przód i tył obu półkul	większe skupienie ośrodków większe rozproszenie ośrodków
Postrzeganie wzrokowo-przestrzenne	Mężczyźni: prawa półkula Kobiety: obie półkule	większe skupienie ośrodków większe rozproszenie ośrodków
Emocje	Mężczyźni: prawa półkula Kobiety: obie półkule	większe skupienie ośrodków większe rozproszenie ośrodków

Źródło: Moir A., Jessel D., Płeć mózgu, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2010, s. 56

Doktor Sandra Witleson zbadała reakcje ludzi na informacje emocjonalne przekazywane do lewej i prawej półkuli mózgu. Wyniki badań pokazały, że kobiety rozpoznawały emocjonalną treść bez względu na to, do której półkuli mózgowej był przekazywany obraz. Natomiast mężczyźni reagowali tylko wtedy, gdy informacja była przekazywana do prawej półkuli. Można z tego wywnioskować, że u kobiet reakcje emocjonalne występują w obu półkulach, a u mężczyzn funkcje te występują tylko
w prawej półkuli. Wszystko to jest zależne od ciała modzelowatego, którego włókna łączą lewą i prawą połowę mózgu. Zapewniają one wymianę informacji pomiędzy półkulami. Obszar ten jest grubszy i większy u kobiet niż u mężczyzn. Kobiety posiadają większą liczbę połączeń między półkulami, co oznacza, że występuję między nimi większa wymiana informacji. Im więcej połączeń między półkulami, tym ludzie lepiej i płynniej mówią, co wyjaśnia, dlaczego kobiety mają większe predyspozycje językowe. U kobiet funkcje związane z emocjami są w obu półkulach, strona emocjonalna jest lepiej połączona ze stroną werbalną, dlatego łatwiej im wyrażać uczucia. Mężczyźni natomiast trzymają emocje w prawej półkuli, a możliwość ich wyrażania znajduje się po drugiej stronie i dlatego jest im trudno wyrażać uczucia. Informacje u mężczyzn przepływają z większym oporem do strony werbalnej – lewej półkuli.

Tabela  Porównanie zdolności kobiet i mężczyzn

KOBIETY	MĘŻCZYŹNI
szybciej rozpoznają emocje i symptomy choroby u innych	lepiej orientują się w przestrzeni
szybciej identyfikują pasujące do siebie elementy (szybciej układają puzzle)	lepiej odnajdują zamaskowane tłem figury
wypowiadają więcej słów, cechuje je większa płynność mowy	lepiej rzucają, celują  i antycypują tor rzucanego do celu przedmiotu
lepiej pamiętają szczegóły przeszłych zdarzeń, szybciej rozpoznają punkty orientacyjne na drodze	sprawniej dokonują wyobrażeniowego obracania przedmiotów (ma to duże znaczenie przy projektowaniu urządzeń i budowli)
sprawniej dokonują prostych obliczeń arytmetycznych i lepiej wykonują czynności manualne	są lepsi w rozumowaniu matematycznym

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Augustynek A., Psychologia. Jak ślimak piął się pod górę, Difin, Warszawa 2008, s. 25

Jak widać mózg kobiecy różni się od mózgu mężczyzny, nie można do tego podchodzić jedynie w tych kategoriach. Zdarza się, bowiem, że mężczyzna posiada kobiecy mózg, a kobieta męski, to wszystko jest uwarunkowane przede wszystkim biologicznie. Można jednak stwierdzić, że w większości przypadków kobiety są bardziej emocjonalne od mężczyzn, jest to związane z przeszłością, gdyż to kobiety zajmowały się opieką nad dziećmi, ciepłem domowego ogniska, a mężczyźni polowali i dbali o dobrobyt swojej rodziny.

Najważniejsze jednak jest to, że mózg ludzki, nieważne czy męski czy kobiecy, jest w stanie przyjąć ograniczoną liczbę informacji i wykorzystujemy jego ograniczoną pojemność. Obraz ludzkiego mózgu, jego funkcje i możliwości nie zostały jeszcze zbadane i zapewne będzie to trwać jeszcze przez długi okres czasu.