EQ - inteligencja emocjonalna

Inteligencja emocjonalna „obejmuje zdolność rozumienia siebie i własnych emocji, kierowania i kontrolowania ich, zdolność samomotywacji, empatii oraz umiejętności o charakterze społecznym.”[1]

            „Ojcem definicji „inteligencja emocjonalna” jest Arystoteles, który w swoim traktacie o cnocie, charakterze i dobrym życiu wskazał na znaczenie emocji i namiętności, podkreślając, że istotna jest „odpowiedniość emocji”. Współcześni psychologowie definiują inteligencję emocjonalną jako właściwe do miejsca, czasu i okoliczności, a więc inteligentne, używanie emocji. Twórcy terminu – John Mayer i Peter Salovey – wyodrębnili cztery umiejętności składające się na inteligencję emocjonalną: umiejętność postrzegania, oceny i wyrażania emocji; umiejętność zarządzania uczuciami; umiejętność rozumienia własnych emocji i wiedzy, która z nich wynika i umiejętność panowania nad emocjami.”[2]

Inteligencja emocjonalna podzielona jest na pięć podstawowych dziedzin:

1. Samoświadomość emocjonalna – rozpoznawanie i umiejętność nazwania własnych emocji, rozumienie przyczyn powstawania uczuć. Zdolność rozpoznawania różnicy między uczuciami i działaniami, dzięki temu mamy szansę zapanować nad nimi.
2. Panowanie nad emocjami, tak aby były adekwatne do danej sytuacji, która je wywołała. Łatwiej jest zapanować nad złością i znieść frustrację a także wyrażać inaczej złość bez niepotrzebnych bójek. Umiejętność radzenia sobie ze stresem jak i również zmniejszenie niepokoju w stosunkach z innymi oraz mniejsze poczucie osamotnienia.
3. Produktywne wykorzystanie emocji czyli zdolność do motywowania się – bierzemy większą odpowiedzialność za siebie, innych oraz wykonane zadania. Lepiej się koncentrujemy i skupiamy uwagę na najważniejszych kwestiach, a dzięki temu nasze wyniki są coraz lepsze. Dzięki większej samokontroli nasza impulsywność maleje .
4. Empatia: odczytywanie emocji – osoby posiadające tą zdolność są bardziej wyczulone na subtelne sygnały społeczne, posiadają lepszą zdolność do słuchania innych a dzięki temu dobrze sprawdzają się w zawodach wymagających troskliwości. Umiejętność ta pozwala na rozumienie punktu widzenia innej osoby. Wzrost empatii powoduje wzrost wrażliwości na uczucia innych osób.
5. Stosunki z innymi osobami – chodzi tu o umiejętne kierowanie emocjami innych osób przez analizowanie i zrozumienie ich uczuć. Dzięki tej umiejętności ludzie lepiej rozwiązują konflikty i wyjaśniają nieporozumienia a co za tym idzie mają prospołeczne nastawienie oraz harmonijnie współpracują w grupach. Takie osoby są bardziej pewne siebie i zręcznie się komunikują przez to, że są otwarci oraz są nastawieni przyjaźnie do innych.[3]

W ostatnich latach pojęcie inteligencji emocjonalnej stało się bardzo popularne
i wykorzystywane w zarządzaniu, w szczególności na wyższych stanowiskach menedżerskich. Ludzie inteligentni emocjonalnie nie pozwalają, aby emocje kierowały ich życiem, wykorzystują oni swoje myślenie do kierowania emocjami.

Twórcami tego pojęcia jest Salovey i Mayer, przedstawiają następującą definicję:

Inteligencja emocjonalna obejmuje:

• zdolność właściwego odczuwania, oceniania, a także wyrażania emocji
• umiejętność odkrywania i generowania uczuć
• zdolność rozumienia emocji i wiedzy, która się z nich wywodzi
• umiejętność regulowania emocji tak, żeby skutkowały w emocjonalnym
  i intelektualnym rozwoju.[4]

Daniel Goleman, autor wielu książek związanych z inteligencją emocjonalną twierdzi, że sukces w życiu zależy od poziomu inteligencji ogólnej, a także przede wszystkim od umiejętności kierowania i dostosowywania do danej sytuacji własnych emocji.

Według niego „inteligencja emocjonalna to:

• zdolność do dokładnego spostrzegania, oceniania i ekspresji emocji, 
• zdolność do wprowadzania się w pożądany stan emocjonalny,
• umiejętność uświadamiania i rozumienia swoich własnych oraz innych ludzi emocji oraz ich akceptowanie, 
• umiejętność kontrolowania emocji.”[5]

Daniel Goleman, uważa, że „inteligencja emocjonalna określa nasze potencjalne zdolności uczenia się umiejętności praktycznych, które opierają się na pięciu składnikach: samoświadomości, motywacji, kierowaniu samym sobą, empatii i dobrym układaniu stosunków z innymi osobami.”[6]

 „Inteligencja emocjonalna stanowi nabyty nawyk:

• wykorzystywania informacji emocjonalnych pochodzących od nas samych oraz od innych osób;
• integrowania tych informacji z naszym sposobem myślenia;
• wykorzystywania ich w procesie podejmowania decyzji tak, aby uzyskać odpowiednie rezultaty w określonych sytuacjach oraz w ogóle w życiu”[7]

Inteligencja emocjonalna jest to wykorzystywanie myślenia o uczuciach w celu kierowania swoim własnym zachowaniem. Takie działanie sprawia, że możemy lepiej zarządzać swoim życiem, a także nawiązywać lepsze relacje z innymi.

            Inteligencję emocjonalną możemy przedstawić ze względu na dwa aspekty:

1)             rozumienie samego siebie i swoich celów, a także intencji, reakcji oraz zachowań

2)             rozumienie innych osób i ich uczuć.

Howard Gardner określił te dwa aspekty inteligencji, jako:

• inteligencję intrapersonalną – czyli umiejętność stworzenia precyzyjnego, odpowiadającemu rzeczywistości modelu samego siebie, dostrzeganie tego,
  co dzieje się wewnątrz nas i wykorzystywanie tego dla skutecznego działania
• inteligencję interpersonalną – dostrzeganie, co się dzieje wewnątrz innych ludzi, a także tego, co nimi kieruje, pomiędzy nimi i reagowanie na to w odpowiedni sposób;[8]

Rysunek poniżej pokazuje te dwa typy inteligencji połączone z inteligencją emocjonalną.

Rysunek  Połączenie inteligencji intrapersonalnej i interpersonalnej z inteligencją emocjonalną

Źródło: Stephen N., Spencer-Arnell L., Wilson L., Coaching inteligencji emocjonalnej,

Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010, s. 33

Najważniejsze w inteligencji interpersonalnej jest posiadanie zdolności do rozróżniania i właściwego reagowania na nastroje, temperamenty, a także motywacje i pragnienia innych ludzi. Dostęp do własnych uczuć oraz zdolność ich rozróżniania, a także poleganie na nich w kierowaniu swoim zachowaniem jest kluczem do samopoznania.[9]

Za jeden z głównych wymiarów inteligencji emocjonalnej, uważa się zdolność nazywania emocji. Kiedy człowiek wyraża emocje, dostarcza innym informacji o tym, co czuje i jak ocenia sytuację oraz jakie są jego intencje i zamiary. Dzięki wiedzy czerpanej z ekspresji emocjonalnej partnerów interakcji można interpretować, a także przewidywać ich zachowania. Ludzie przez wyrażanie specyficznych emocji, mogą wywołać określone zachowania innych ludzi: złość może prowadzić do czyjejś uległości, a smutek może wpływać na współczucie, natomiast wdzięczność nagradzać za okazaną pomoc. Człowiek przez nazywanie swoich stanów emocjonalnych staje się również zdolny do tego, aby zrozumieć, co czuje i zwiększyć swoje szanse na zyskanie kontroli emocjonalnej. Nazywanie emocji i ich rozumienie chroni ludzi przed doświadczaniem emocji negatywnych i stresu. Gdy ludzie posiadają większy dostęp do swoich emocji i radzą sobie z ich nazywaniem, tym efektywniejsze są ich wysiłki zmierzające do utrzymania pozytywnego nastroju. Ważne jest również to, że zdolność do identyfikowania i kategoryzowania stanów emocjonalnych, a nie tylko samo ich analizowanie, wiąże się z doświadczaniem pozytywnych emocji i większą satysfakcją z kontaktów społecznych[10] Każdy człowiek powinien pamiętać, że poziom inteligencji emocjonalnej może zmieniać się przez całe życie w wyniku przeżywania nowych doświadczeń oraz uczenia się pewnych zachowań.

„To właśnie wysoka inteligencja emocjonalna oraz używanie partnerskiego języka a także łatwość nawiązywania kontaktów decydują – jak wynika z badań – o osiąganiu sukcesów przez kobiety, jak również o tym, że zajmują one stanowiska kierownicze. Jednocześnie te umiejętności są bardzo pożądane we współczesnym zarządzaniu.”[11]

Chciałabym teraz przedstawić, na rysunkach, jakie cechy charakteryzują kobiety z wysoką inteligencją emocjonalną, a jakie charakteryzują kobiety z wysokim ilorazem inteligencji.

 

Rysunek  Kobieta o wysokiej inteligencji emocjonalnej

Opracowanie własne na postawie: http://www.eioba.pl/a1020/inteligencja_emocjonalna

Rysunek  Kobieta z wysokim ilorazem inteligencji

Opracowanie własne na postawie: http://www.eioba.pl/a1020/inteligencja_emocjonalna

 „Kobiety w biznesie często stawiają na inteligencję emocjonalną i na empatię. Dzięki temu lepiej rozumieją swoich podwładnych, co umożliwia im bardziej płynną i efektywną komunikację opartą na pozytywnych emocjach. Takie postępowanie jest przez wielu badacz, zajmujących  się zagadnieniami związanymi z tak zwanym miękkim zarządzaniem, zaliczane do umiejętności kluczowych nowoczesnego menedżera i lidera. Dzięki swej inteligencji emocjonalnej (niektórzy badacze uważają, że sukces menedżera zależy w 20% od jego ilorazu inteligencji, a w 80% od inteligencji emocjonalnej) oraz intuicji kobiety skuteczniej potrafią motywować swych pracowników”[12]

---

[1] http://inteligencjaemocjonalna.com/

[2] Lisowska E., Kobiecy styl zarządzania, Helion, Gliwice 2008, s.113-114

[3] Goleman D., Inteligencja emocjonalna, Media Rodzina of Poznań, Poznań 1997, s. 436-437

[4] Krokowski M., Rydzewski P., Zarządzanie emocjami i inteligencja emocjonalna. Vademecum Użytkownika, Imperia, Łódź 2002, s. 26

[5] Augustynek A., Psychologia. Jak ślimak piął się pod górę, Difin, Warszawa 2008, s. 102

[6] Goleman D., Inteligencja emocjonalna w praktyce¸ Media Rodzina, Poznań 2007, s. 39

[7]Neale S., Spencer-Arnell L., Wilson L., Coaching inteligencji emocjonalnej, Wolters Kluwer Polska.,Warszawa 2010, s. 25

[8] Neale S., Spencer-Arnell L., Wilson L., Coaching inteligencji emocjonalnej, Wolters Kluwer Polska,Warszawa 2010, s. 25

[9] Celińska-Nieckarz S., Emocjonalny potrafi więcej, „Personel” Nr 10/2000, s. 24

[10] Szczygieł D., Uczucia na języku, „Charaktery” 11/ 2009, s. 70-71

[11] Lisowska E., Kobiecy styl zarządzania, Helion, Gliwice 2008, s.114

[12] Brol J., Kosior M., Kobiecy styl zarządzania w Polsce (aspekty społeczno-ekonomiczne), Kobieta i biznes 1-4 2004, s.9-10

Źródło: http://www.mfk.org.pl/kobieta_i_biznes/kib_1-4_2004.pdf

Komunikacja niewerbalna

„Komunikacja niewerbalna odnosi się do komunikacji realizowanej za pośrednictwem środków innych niż słowa, przy założeniu, że słowa stanowią werbalny element komunikacji.(…) Mówiąc o zachowaniach niewerbalnych, mamy ma myśli sygnały, którym można przypisać pewne znaczenie, nie zaś proces nadawania znaczenia tymże sygnałom.”[1]

Język ciała stanowi zewnętrzne odzwierciedlenie stanu emocjonalnego ludzi oraz ich cech osobowości. Każdy ruch i gest danej osoby jest ważny, aby móc określić emocje, jakie ona obecnie odczuwa. Kluczem do poprawnego odczytywania mowy ciała rozmówcy jest zrozumienie jego stanu emocjonalnego podczas słuchania, co on mówi i w jakich okolicznościach. Pozwala to oddzielić fakty od fikcji, a rzeczywistość od fantazji. Większość z ludzi nie uświadamia sobie sygnałów mowy ciała i ich wpływu, mimo, że większość komunikatów w bezpośredniej rozmowie ujawnia się poprzez sygnały wysyłane przez ciało.[2]

Mowa ciała jest bardzo ważna, ponieważ aż 93% treści komunikowanych przez człowieka jest przekazywana przez nią, a przez to jest bardziej wiarygodna od komunikacji werbalnej[3] co przedstawia model 55, 38 i 7 Mehrabiana (psycholog, profesor emerytowany Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles).

• 55 % znaczenia zawartego w przekazywanej idei tworzą niewerbalne elementy wizualne (gesty, postawa, mimika),
• 38% znaczenia wynika z niewerbalnych elementów zależnych od głosu, innymi słowy – ze sposobu, w jaki słowa są wypowiadane (ton, barwa, tempo),
• 7% znaczenia pochodzi z samych słów (z treści).[4]

                                                      

Rysunek . Elementy wpływające na odbiór przekazu

Źródło: Opracowanie własne na podstawie modelu Mehrabiana
Pease A., Pease B., Mowa ciała, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010, s. 31

Ta statystyka odnosi się tylko do bezpośredniej komunikacji, w trakcie której są przekazywane informacje o uczuciach, postawach czy też preferencjach, nie ma zastosowania na przykład w wiadomościach telewizyjnych, czy podczas wykładu.

Sygnały niewerbalne mogą zostać zatem użyte, aby służyć sześciu głównym funkcjom komunikacyjnym:

• przekazywaniu informacji – najbardziej podstawowa funkcja, ponieważ występuje podczas każdego procesu komunikacji. Sygnały niewerbalne dostarczają informacji na temat tego, co ludzie odczuwają w stosunku do samych siebie, a także do innych osób. Przekazuje intencje i znaczenia, które są względnie wolne od zniekształceń i sfałszowania;
• regulowaniu interakcji – sygnały niewerbalne, mimo, że nie są zwrotne to są najbardziej efektywne i są środkami najmniej ofensywnymi w regulowaniu interakcji w sytuacjach interpersonalnych.
• wyrażaniu emocji – komunikacja niewerbalna jest głównym środkiem komunikowania emocji;
• tworzeniu metakomuniakcji – wykorzystanie niewerbalnych przekazów
  do określenia, dopełnienia, a także zaprzeczenia lub poszerzenia przekazów werbalnych w celu osiągnięcia wysokiej jakości komunikacji. Metaprzekazy w formie sygnałów niewerbalnych pomagają komunikującemu ocenić zamiary
  i motywacje nadawcy komunikatu, a także określić znaczenie przekazów werbalnych;
• kontrolowaniu sytuacji społecznych – wpływanie lub zmienianie zachowania drugiej osoby, co często przybiera formę perswazji;
• kształtowaniu i kierowaniu wrażeniami – funkcja ważna w odniesieniu
  do bardzo dużej liczby ludzi oraz nieograniczonej ilości sytuacji, za pomocą, której sygnały niewerbalne są narzędziem przekazywania sugestii.[5]

            Przekazy niewerbalne mogą wywołać różne następstwa dla realizowanego przebiegu komunikacji i w zależności od tych następstw – mogą zostać przypisane do poszczególnych kategorii przedstawionych w tabeli poniżej.

Tabela Kategorie występujące w komunikacji niewerbalnej

KATEGORIA	ZNACZENIE	PRZYKŁAD
ilustratory	gesty wspierające lub uzupełniające wypowiedzi, aby wytworzyć wzmacniający lub opisujący ją obrazowy przekaz	pokazywanie za pomocą palców u rąk znaku cudzysłowu przy wypowiadaniu słów używanych w znaczeniu odmiennym od powszechnie przyjętego
regulatory	sposoby używania ciała oraz jego elementów do regulowania przebiegu interakcji	nachylanie oraz odchylanie się względem rozmówcy
emblematy	sygnały głowy, rąk, ramion oraz dłoni stanowiące symbole językowe	ruch dłonią w stronę swojej osoby w celu przywołania drugiej osoby
adaptory	nawyki nerwowe powstałe w wyniku warunkowania	podkręcanie wąsów, poprawianie okularów
ekspresje afektu	sposoby przekazywania emocji	mimika

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Jurkowski R., Komunikowanie się. Zarys Wykładu., Oficyna Wydawnicza WSM SIG, Warszawa 2004, s. 26

Na podstawie sygnałów komunikacji niewerbalnej można interpretować:

• zachowania defensywne – widoczny brak kontaktu wzrokowego, zaciśnięte mocno pięści czy też nerwowe ruchy, na przykład pocieranie nosa co chwilę, naprężenie ciała, zakładanie nogi na nogę, czy odchylanie się rozmówcy;
• przyjazne nastawienie – wyraża się w postaci uśmiechu na twarzy, potakiwania głową podczas, gdy druga osoba mówi czy też otwartych dłoni;
• niepokój – można go zaobserwować, gdy osoba często mruga oczami, chrząka, czy też otwiera i zaciska dłonie. Ludzi, którzy są niespokojni wyróżnia również częste zmienianie pozycji siedzącej, a także poruszanie stopami w górę i w dół;
• wyniosłość – można to zauważyć u osób, które uporczywie wpatrują się w drugą osobę, ironicznie się uśmiechają, przedrzeźniają innych, a także często podnoszą brwi. Wyniosłość jest charakterystyczna dla osób, które patrzą znad okularów, wskazują na inną osobę, czy też uderzają pięścią w stół;
• zrównoważenie – jest charakterystyczne dla osób, które pochylają głowę w bok, utrzymują kontakt wzrokowy przez trzy czwarte czasu rozmowy, podpierają głowę oraz mają głos spokojny i dźwięczny.

Język ciała możemy wykorzystywać celowo, aby wpływać na interakcje. Ekman i Friesen wyróżnili następujące źródła komunikacji niewerbalnej:

•  nieświadome

- odziedziczone programy neurologiczne,

- doświadczenia charakterystyczne dla danego gatunku

- doświadczenia charakterystyczne dla danej kultury, grupy, rodziny czy jednostki. [6]

• świadome – czyli pozyskana świadomie wiedza.[7]

„Siły oddziaływania biologicznego i kulturowego zazębiają się na wiele sposobów. Niektóre uniwersalne procesy biologiczne mogą być z powodzeniem wykorzystywane w procesie komunikacji – na przykład oddech może sygnalizować ulgę, smutek lub znudzenie. (…) Wrodzone programy neurologiczne odpowiedzialne za dany wyraz twarzy mogą ulegać zmianom lub modyfikacjom w rezultacie wyuczonych zachowań typowych dla określonego kręgu kulturowego, takich jak na przykład powszechne w niektórych kulturach przekonanie, że mężczyzna nie powinien płakać.(…) Także społeczeństwo, w którym funkcjonujemy, jest w znacznym stopniu odpowiedzialne za sposób, w jaki łączymy różne manifestacje emocjonalne, na przykład elementy zaskoczenia i gniewu.(…)Wiele zachowań jest zdecydowanie wynikiem naśladowania innych osób. Niektóre gesty dłoni, jak choćby gest typu „kciuk w górę”, są typowe dla danej kultury, z kolei na przykład wzorce spojrzeń są silnie uwarunkowane genetycznie.”[8] Siedem na dziesięć osób podczas krzyżowania ramion kładzie lewe ramię na prawym, wszystko wskazuje na to, że jest to również gest uwarunkowany genetycznie, którego nie da się zmienić. Ekman, Friesen i Sorenson odkryli, że w każdej kulturze używa się takiej samej podstawowej mimiki twarzy w celu wyrażenia emocji. Doprowadziło ich to do stwierdzenia, że musi ona być wrodzona.[9] Jeżeli mamy do czynienia z dużym udziałem procesu uczenia się w danym zachowaniu niewerbalnym, to znajdziemy wiele odmian zachowania w różnych kulturach i grupach etnicznych. Zachowanie, które przybiera różne formy w różnych kulturach może mieć identyczne postawy biologiczne.[10]

Komunikowanie międzykulturowe pozwala na skuteczniejsze współdziałanie w kontaktach międzynarodowych, a także skłania ludzi do analizy swoich własnych zachowań. Ludzie zaczynają zwracać uwagę na to, że ich zasady i sposoby życia nie są tymi jedynymi i najlepszymi, że można żyć oraz skuteczniej działać kierując się wieloma różnymi zasadami i normami.[11]

W celu właściwego odczytywania mowy ciała należy uwzględnić kontekst, zgodność oraz zestawy. Za każdym razem odczytywania mowy ciała drugiego człowieka należy przyjrzeć się kontekstowi, w jakim dany rodzaj zachowania ma miejsce. Czasami może się wydawać, że dana osoba jest znudzona, czy też przygnębiona, a tak naprawdę może być zmęczona. To, co jest natomiast widoczne i słyszalne stanowi ponad 90% przekazu i należy się upewnić, czy słowa pasują
do działania, czyli czy są zgodne. Odczytywanie mowy ciała poprzez zestawy jest bardzo ważne, ponieważ pojedynczy gest zazwyczaj nie pokazuje pełnego sensu. Pojedynczy gest z zestawu, można porównać do słowa w zdaniu, dopiero całe zdanie przekazuje znaczenie. Zawsze trzeba brać pod uwagę zestawy, które składają się
z kilku gestów. [12]

Ogólnie rzecz biorąc, to kobiety są bardziej spostrzegawcze, dlatego właśnie też mówi się o „kobiecej intuicji”. Kobiety wyczuwają częściej coś intuicyjnie, mają większe zdolności odczytywania mowy ciała innych ludzi i porównywania ich ze sygnałami werbalnymi. Kiedy ludzie mają przeczucie lub instynktownie czują, że ktoś ich okłamał, zazwyczaj oznacza to, że mowa ciała drugiej osoby i wypowiadane przez nią słowa są sprzeczne. Kobiety posiadają wrodzoną zdolność do wychwytywania oraz do rozszyfrowywania sygnałów niewerbalnych, wychwytują również najdrobniejsze szczegóły. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Harvarda przez psychologów wykazały, że kobiety lepiej odczytują mowę ciała niż mężczyźni. Badanym pokazano film bez dźwięku, który prezentował rozmowę między kobietą a mężczyzną. Celem badania było rozszyfrowanie, o czym rozmawia para, na podstawie samych wyrazów twarzy. Kobiety potrafiły w 87%, a mężczyźni jedynie w 42% trafnie określić przebieg rozmowy. Kobieca intuicja jest ćwiczona w trakcie wychowywania dzieci, ponieważ przez pierwsze lata życia potomstwa komunikacja ta jest oparta przede wszystkim na sygnałach niewerbalnych. Jednak mężczyźni, których zawód wymaga większej wrażliwości, czyli na przykład artyści, aktorzy i pielęgniarze są prawie tak samo dobrzy w odczytywaniu mowy ciała jak kobiety.[13]

Na ekspresję niewerbalną składają się następujące elementy:

• mimika – stanowi główne źródło informacji na temat postaw i stanów emocjonalnych. Podczas procesu komunikacji ma ogromne znaczenie, ponieważ to od niej zależy, czy proces komunikacji zakończy się sukcesem, czy też nie.  Aż siedemnaście z dwudziestu mięśni twarzy odpowiada za mimikę. Jest ona wrodzona i ludzie nie mają na nią wpływu.
• gestyka – jest elementem uzupełniającym język. Wyrażana jest za pomocą ruchu ramion i dłoni. Często stanowi o pewności siebie ludzi oraz uzewnętrznia ich osobowość.
• kinezjetyka – zajmuje się postawami oraz ruchami ciała, które obserwuje się podczas procesu komunikacji. Zawiera w sobie analizę mimiki oraz gestyki.
• parajęzyk – zajmuje się analizą głosu – jego natężeniem, tempem, rytmem mówienia, a także wysokością oraz zakłóceniami płynności mowy.
• proksemika – analizuje wzajemny wpływ relacji przestrzennych na komunikację interpersonalną oraz relacje psychologiczne między ludźmi, a także między nimi, a otoczeniem. W proksemice najważniejszym pojęciem jest strefa dystansu komunikacyjnego. Wyróżnia się cztery strefy: intymną, osobistą społeczną i publiczną. [14] Pokazuje to obrazek poniżej.

Rysunek Rozmiary stref

Źródło: Pease A.,  Mowa ciała. Jak odczytywać myśli innych ludzi z ich gestów, Jedność, Kielce 2001, s. 22

Pierwsza strefa to strefa intymna (0-45cm) – jest przeznaczona dla najbliższych osób; wyróżniamy w niej dwie fazy: bliższą – kontakt bezpośredni dotykowy (do 14cm) i fazę dalszą (14-45cm).

 Kolejna strefa zwana osobistą (45-120cm) stanowi odległość, jaką ludzie zazwyczaj ustanawiają między sobą, a innymi. Do tej strefy dopuszcza się ludzi znanych, czyli przyjaciół, dobrych znajomych oraz rodzinę. Dystans osobisty jest sygnałem pewności siebie, jak i odczuwanej przez ludzi potrzeby prywatności.
Ludzie o wysokiej komunikatywności są wyczuleni na dystans osobisty, jaki inni utrzymują podczas interakcji.

Typ trzeci do strefa społeczna (120-360cm) – jest to dystans dla ludzi zarówno obcych jak i znajomych, z którymi nie wiążą nas zażyłe stosunki. Jest odległością odpowiednią do transakcji biznesowych czy konsultacji, a także dla spotkań o charakterze nieformalnym. Tutaj również mamy dwie fazy bliższą (120-210 cm) i fazę dalszą (210-360cm).

Ostatnią strefą jest strefa publiczna (powyżej 360cm), która jest zachowywana wobec osób publicznych. W strefie bliższej (360-750cm) rodzaje znaczeń niewerbalnych mogą być interpretowane jako krańcowo różne. Natomiast dalsza faza (powyżej 750cm) powoduje negatywny wpływ na komunikację interpersonalną, ponieważ głos traci swoje możliwości przekazywania dokładnego znaczenia, a mimika i gestyka muszą być bardzo ekspansywne żeby mogły być zauważone.[15]

Najważniejsze w odczytywaniu komunikatów niewerbalnych jest to, żeby analizować je w całości, a nie jako pojedyncze sygnały. Komunikaty niewerbalne należy rozpatrywać w kontekście w jakim się pojawiają oraz należy brać pod uwagę warunki środowiska. Istniejące słowniki komunikacji niewerbalnej podają jedynie niektóre możliwe sposoby interpretowania przekazów niewerbalnych. Ludzie przez cały czas rozwijają się i zmieniają swoje zachowania, przez to należy zawsze zakładać pewne prawdopodobieństwo popełnienia błędu przy odczytywaniu. W celu zminimalizowania ich powinno się zadawać pytania kontrolne.

---

[1] Knapp M.L., Hall J.A., Komunikacja niewerbalna w interakcjach międzyludzkich, Wydawnictwo ASTRUM, Warszawa 2000, s. 23-24

[2] Pease A., Pease B., Mowa ciała, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010, s. 32-33

[3] McKay M., Davis M., Fanning P., Sztuka skutecznego komunikowania się, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, s. 59

[4] Pease A., Pease B., Mowa ciała, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010, s. 31

[5] Leathers D.G., Komunikacja niewerbalna. Zasady i zastosowania, Wydawnictwo Naukowe PWN,
Warszawa 2007, s. 35-37

[6] Knapp M.L., Hall J.A., Komunikacja niewerbalna w interakcjach międzyludzkich, Wydawnictwo ASTRUM, Warszawa 2000, s. 70

[7] Borg J., Język ciała. Siedem lekcji komunikacji niewerbalnej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne,
Warszawa 2011, s. 30

[8] Knapp M.L., Hall J.A., Komunikacja niewerbalna w interakcjach międzyludzkich, Wydawnictwo ASTRUM, Warszawa 2000, s. 70-71

[9] Pease A., Pease B., Mowa ciała, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010, s. 38-39

[10] Knapp M.L., Hall J.A., Komunikacja niewerbalna w interakcjach międzyludzkich, Wydawnictwo ASTRUM, Warszawa 2000, s.70-71

[11] Mikułowski Pomorski J., Międzynarodowość jako płaszczyzna komunikacji, Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej nr 699, Kraków 2006, s. 20

[12] Borg J., Język ciała. Siedem lekcji komunikacji niewerbalnej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne,
Warszawa 2011, s. 20

[13] Pease A., Pease B., Mowa ciała, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010, s.34-35

[14] Birkenbihl V.F., Komunikacja niewerbalna. Sygnały ciała. Podstawy komunikacji niewerbalnej dla trenerów i ludzi sukcesu, Wydawnictwo ASTRUM, Wrocław 1998, s.52

[15] Leathers D.G., Komunikacja niewerbalna. Zasady i zastosowania, Wydawnictwo Naukowe PWN,
Warszawa 2007, s. 117-118